MENU

Gốc > Bài viết > TÂM LÝ - GIỚI TÍNH >

Trưởng thành muộn, làm sao đây?

 
Ngày nào Hòa cũng ngâm nga mãi với điệp khúc "mong đợi... mong đợi..." nhưng không phải là sự mong đợi hẹn hò bạn gái mà là đợi đám bạn cùng lớp. Những đứa bạn đó cao lớn, khôi ngô, ai cũng cao hơn Hòa cả một cái đầu. Hòa hay so sánh bản thân với các bạn. Hòa đã là học sinh cấp 2 rồi mà sao cơ thể chưa có dấu hiệu phát triển gì cả. Những nơi lẽ ra phải mọc lông thì nay vẫn cứ như lúc còn bé, xương cũng không phát triển, giọng nói cũng không có gì thay đổi cả.


Mẹ Hòa cũng đâm ra lo lắng: "Không biết Hòa có thành người lớn không?". Mẹ thường mua thức ăn có độ dinh dưỡng cao để tẩm bổ cho con, nhưng kết quả không khả quan mấy. Hòa có cần phải đi khám bác sĩ không?


Khoảnh khắc tại thời điểm thụ tinh quyết định giới tính


Khi hàng triệu con tinh trùng (mang nhiễm sắc thể X hoặc Y) thâm nhập âm đạo, chúng sẽ hết sức bơi về phía noãn. Quán quân của cuộc đua này sau khi đột nhập vào trứng sẽ làm quá trình thụ tinh hoàn tất và giới tính cũng được xác định ngay thời điểm này: cặp nhiễm sắc thể XX sẽ quyết định tính nữ, cặp nhiễm sắc thể XY sẽ quyết định tính nam.


Khi phôi thai ở tháng thứ hai, thứ ba, cơ quan sinh dục và tuyến sinh dục sẽ bắt đầu hình thành. Khi chào đời, dựa vào cơ quan sinh dục mà ta biết được giới tính của em bé. Bé trai có dương vật, âm nang và tinh hoàn; bé gái có âm vật và âm thần, đó cũng là đặc trưng giới tính thứ nhất. Khi đứa trẻ phát triển từ giai đoạn này đến giai đoạn khác và đến tuổi dậy thì, cơ thể sẽ tùy theo mỗi giai đoạn mà có sự thay đổi, trong đó sự thay đổi rõ ràng nhất là tỉ lệ phát triển của thân hình và đầu. Khi thai nhi được hai tháng, đầu phát triển bằng 1/2 cơ thể. Khi được sinh ra, đầu chiếm 1/4 độ dài cơ thể. Khi đang trong độ tuổi tiểu học, tỉ lệ này là 1/6, giai đoạn học cấp 2, tỉ lệ này là 1/7; khi trưởng thành, tỉ lệ này là 1/8.


Từ tuổi thiếu niên bước sang tuổi trưởng thành


Tốc độ phát triển của nam nữ trong độ tuổi lớp năm lớp sáu có những khác biệt rất rõ ràng. Nam sinh có xu hướng phát triển chậm. Nữ sinh có xu hướng phát triển nhanh, tứ chi, vai, chiều cao cũng như thể trọng đều thay đổi, ngực bắt đầu nhô lên, lông ở cơ quan sinh dục bắt đầu mọc ra, âm thần nở ra.


Sự phát triển nữ giới đến sau 15 tuổi chậm lại, sau tuổi 18 thì rất hiếm có những thay đổi khác. Sự phát triển của nam giới thường chậm, thông thường là ở độ tuổi trung học. Lúc này, chiều cao cơ thể cũng như trọng lượng đều tăng rõ rệt, yết hầu nhô ra, râu ở quanh miệng và lông ở vùng sinh dục sẽ mọc ra, vai nở, tứ chi phát triển và chất lượng giọng thay đổi. Sự phát triển ở nam giới thường đến lúc 20 tuổi thì bắt đầu chậm lại. Cho nên, khi ở cùng một lứa tuổi 15, nữ thường cao hơn nam, nhưng đến khi 17-18 thì chiều cao của nam sẽ vượt qua nữ.


Một số ít bậc cha mẹ do không hiểu sự phát triển khác nhau giữa nam và nữ nên khi con trai mình mới mười hai mười ba tuổi đã tỏ ra vô cùng lo lắng vì cơ thể chưa phát triển. Nhưng cũng có những bậc cha mẹ khi tuổi trưởng thành của con trai (hoặc gái) của mình đã qua mà cũng không biết nên chậm trễ trong việc điều trị.


Tại sao tuyến sinh dục phát triển không đầy đủ?


Dù là nam hay nữ, sự phát triển của cơ thể và cơ quan sinh dục ở tuổi dậy thì có quan hệ mật thiết với việc hoóc môn mà tuyến sinh dục tiết ra có bình thường hay không. Nhưng tác dụng của tuyến sinh dục lại chịu sự điều khiển của thùy não, tuổi dậy thì đến quá sớm hay quá trễ hoặc không có những biểu hiện của tuổi dậy thì đều là do tuyến sinh dục phát triển không đầy đủ.


Về mặt lâm sàng, ở người nam, sự thể hiện không đầy đủ vai trò của tuyến sinh dục có thể chia làm hai loại: loại thứ nhất là do tinh hoàn phát triển không tốt, không thể tiết ra đủ hoóc môn sinh dục nam; loại thứ hai do não không làm đủ chức năng cũng sẽ gián tiếp gây ra tình trạng tinh hoàn không thể tiết ra đầy đủ hoóc môn sinh dục nam.


Hoóc môn sinh dục nam do thùy não tiết ra cũng liên quan đến tuyến thượng thận. Nhiều khi dị tật bẩm sinh ở tuyến thượng thận cũng ảnh hưởng đến sự phát triển ở tuổi dậy thì, lúc này chỉ cần đi kiểm tra hàm lượng loại hoóc môn này trong máu là có thể có được chẩn đoán sơ bộ.


Tuyến sinh dục phát triển không đầy đủ nếu xảy ra trong quá trình phôi thai thì thai nhi khi sinh ra sẽ không thể xác định rõ là nam hay nữ vì đặc trưng giới tính không đầy đủ. Nếu nó xảy ra vào thời kỳ thanh thiếu niên thì sự phát triển giới tính ở tuổi dậy thì sẽ không thể trôi trảy, trẻ sẽ không thể trở thành người lớn được.


Phát triển không bình thường: Hãy đi khám ngay!


Sự phát triển không bình thường trong giai đoạn tuổi dậy thì do tuyến sinh dục nam không phát huy đưọc hết vai trò của mình, thông thường sẽ thể hiện ở việc dương vật phát triển không bình thường (tức chứng nhỏ dương vật) hoặc tinh hoàn bị teo, phần lông ở cơ quan sinh dục thưa thớt, các cơ bắp và khung xương phát triển không bình thường. Sau mười lăm tuổi, nếu chưa có những dấu hiệu rõ rệt của tuổi dậy thì, phải đến các bác sĩ để khám.


Trước tiên, bác sĩ sẽ kiểm tra nồng độ của các hoóc môn đặc trưng trong máu để xem sự phát triển không bình thường này là do nguyên nhân nào trong hai nguyên nhân được nói đến ở trên, rồi tiến hành điều trị từ thùy não, tinh hoàn, tuyến thượng thận.


Phần lớn người bệnh đều phải tiến hành điều trị trước khi chấm dứt giai đoạn tuổi dậy thì thì mới có hiệu quả; và còn phải tiếp tục điều trị sau khi bước vào giai đoạn trưởng thành, vì việc tuyến sinh dục không phát huy hết vai trò của mình cũng là một trong những nguyên nhân gây nên dị tật bẩm sinh ở tuyến thượng thận.


Cần đặc biệt chú ý là, không nên tự ý mua thuốc hoặc tiêm hoóc môn. Có những bậc phụ huynh vì sốt ruột muốn cho con mình phát triển nhanh chóng, khoẻ mạnh đã bồi bổ các loại hoóc môn cho con ngay ở tuổi nhi đồng, kết quả là tinh hoàn bị teo lại, quá trình phát triển của xương kết thúc sớm, trẻ không cao. Những biện pháp "thúc cây mau lớn" này phải kiên quyết loại bỏ. Ngoài ra, nếu trẻ đã hoàn tất quá trình dậy thì trước 10 tuổi thì có thể đó là hiện tượng giới tính phát triển sớm, cũng nên đi kiểm tra kỹ lưỡng để tìm ra nguyên nhân.


Đọc hết những lời giải thích trên đây, hy vọng bạn đã biết góp ý như thế nào cho cậu bé Hòa kia. Đừng quên kiểm tra sự phát triển ở tuổi dậy thì của bản thân bạn, xem có gì bất thường không.

 

Bác sĩ Ngô Quý Như

Về đầu trang


Nhắn tin cho tác giả
Bùi Đình Đường @ 08:10 30/03/2009
Số lượt xem: 595
Số lượt thích: 0 người
 
Gửi ý kiến